Trong ngày thứ hai của cuộc gặp gỡ kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris Laetitia, Đức Hồng y Neri Ferrão chia sẻ những kinh nghiệm từ Châu Á, còn ông Vincenzo Rosito suy tư về sự thay đổi trong cách nuôi dạy con cái do tác động của các công nghệ kỹ thuật số mới.
Các gia đình ngày nay là “một bức tranh ghép đầy thách thức của những thực tại đa dạng, đan xen giữa niềm vui, hy vọng, những nỗi lực to lớn và cả những thương tổn. Gia đình không chỉ là nơi Giáo hội mang Tin Mừng đến, mà còn là nơi Tin Mừng trở nên sống động, từ thế hệ này sang thế hệ khác, từ gia đình này sang gia đình khác, và từ các gia đình lan tỏa ra xã hội.”
Đức Hồng y Filipe Neri Ferrão, Tổng Giám mục giáo tỉnh Goa và Daman, đã mở đầu bài phát biểu của mình bằng những suy tư này vào ngày thứ hai của cuộc gặp gỡ giữa Đức Giáo hoàng với các vị đứng đầu các Giáo hội Đông phương và các chủ tịch các Hội đồng Giám mục, nhân kỷ niệm mười năm Tông huấn Amoris Laetitia.
Biến gia đình thành nơi lưu giữ bền vững mặc khải của Thiên Chúa
Vị Hồng y người Ấn Độ đã trình bày về chủ đề: “Gia đình ngày nay: thực trạng, vẻ đẹp và những thách thức. Phân định các dấu chỉ thời đại qua kinh nghiệm của các gia đình và cam kết mục vụ của Giáo hội hiện nay.”
Ngài mời gọi các tham dự viên cuộc họp, vốn được tổ chức theo phong cách hiệp hành, hãy tự vấn trong quá trình phân định của họ: “Chúa Thánh Thần đang yêu cầu Giáo hội thay đổi điều gì?”
Điều này không chỉ liên quan đến “những gì chúng ta làm cho các gia đình, mà còn là cách chúng ta thấu hiểu, đồng hành và trao quyền cho họ như là những người tiên phong loan báo Tin Mừng cũng như là nơi lưu giữ bền vững mặc khải của Thiên Chúa.”
Sự phân cực tôn giáo đang ảnh hưởng đến các gia đình Kitô giáo tại châu Á
Dựa trên kinh nghiệm mục vụ tại châu Á, đặc biệt là ở Ấn Độ, Đức Hồng y Neri Ferrão ghi nhận rằng các gia đình đã có sự thay đổi về bản sắc, bản chất và cơ cấu, với quy mô hộ gia đình nhỏ hơn, các hình thức chung sống mới, và những cuộc hôn nhân khác tôn giáo.
Các gia đình ngày càng có xu hướng di chuyển nhiều hơn, và nhiều gia đình phải đối mặt với tình trạng bấp bênh về kinh tế, nghèo đói, thất nghiệp cũng như nỗi bất định về tương lai.
Đức Hồng y nhấn mạnh: “Các gia đình Kitô giáo ở nhiều nơi tại Ấn Độ và châu Á cũng phải sống giữa bối cảnh sự chia rẽ và thái độ thù địch về tôn giáo ngày càng gia tăng, khiến cho việc công khai thể hiện và truyền đạt đức tin trở nên ngày càng khó khăn.”
Vẻ đẹp của những gia đình chăm sóc người cao tuổi và người đau yếu
Tuy nhiên, các gia đình này cũng mang lại vẻ đẹp của Giáo hội thông qua việc chăm sóc trẻ em, người cao tuổi, người đau yếu và những người dễ bị tổn thương. Đức Hồng y giải thích rằng, ngay cả trong cảnh nghèo khó và bấp bênh, "các gia đình của chúng ta vẫn tiếp tục kiến tạo những không gian tích cực tràn ngập niềm vui và hy vọng."
Ngài nhắc lại rằng, sau khi Tông huấn Amoris Laetitia được ban hành, các Giáo hội tại Ấn Độ và khắp châu Á đã "lắng nghe các gia đình trước tiên", và sự lắng nghe đó "đã định hình cách chúng tôi đồng hành cùng họ. Giờ đây, chúng tôi coi việc chuẩn bị hôn nhân là khởi đầu cho một hành trình trọn đời, cung cấp sự đổi mới tâm linh và dịch vụ tư vấn cho các cặp vợ chồng cũng như con cái họ, và đào tạo các gia đình và các giáo dân lãnh đạo theo thời gian."
Các gia đình cộng tác với Giáo hội trong sứ mạng của mình
Ngài nhấn mạnh rằng sứ vụ mục vụ cần chuyển hướng “từ sứ mạng hướng về gia đình sang sứ mạng giữa lòng các gia đình.” Các gia đình không chỉ đơn thuần là đối tượng nhận sự hỗ trợ mà, theo lời ngài, còn là “những cộng sự của Giáo hội trong sứ mạng.”
Đức Hồng y Neri Ferrão kết thúc bài chia sẻ bằng cách kể lại kinh nghiệm của một linh mục bắt đầu sứ vụ gia đình tại giáo xứ của mình không phải bằng một chương trình cụ thể, mà bằng việc đến thăm một gia đình đang gặp khó khăn trong giao tiếp, cả giữa che mẹ lẫn giữa cha mẹ và con cái. Mọi chuyện bắt đầu từ “một cuộc trò chuyện và sự sẵn sàng lắng nghe.”
Rosito: Tầm quan trọng của các mối tương quan trong gia đình và Giáo hội
Diễn giả thứ hai, ông Vincenzo Rosito, Giáo sư về Lịch sử và Văn hóa các Định chế Gia đình tại Đại học Giáo hoàng Latêranô, đồng thời là Phó trưởng khoa Học viện Thần học Giáo hoàng Gioan Phaolô II về Khoa học Hôn nhân và Gia đình, đã đúc kết bài tham luận của mình bằng những câu hỏi nhằm định hướng sự phân định hiệp hành cho các tham dự viên.
Ông mở đầu bằng một lời mời gọi lấy cảm hứng từ những suy tư của Đức Giáo hoàng Lêô XIV trong thông điệp Magnifica humanitas: “Mỗi người chúng ta hãy ý thức đến những mối tương quan mà chúng ta xây dựng trong chính các gia đình của chúng ta và trong Giáo hội.”
Giáo sư Rosito nhấn mạnh rằng “trên thực tế, các thực hành trong gia đình giúp chúng ta hiểu được cách thức các Giáo hội và gia đình học hỏi lẫn nhau. Quả thực, cả Giáo hội lẫn gia đình đều học hỏi thông qua những thực hành trong đời sống thường nhật của mình.”
Những thay đổi như là những cơ hội
Sau đó, ông đưa ra một câu hỏi cho các tham dự viên cùng suy ngẫm với tư cách là người cha, người mẹ, nhà thần học hay mục tử: “Tôi có thể nhận ra và chia sẻ với người khác ít nhất một điều mới mẻ mà mình đã học thực hiện, hoặc thực hiện theo một cách khác, trong những năm gần đây của đời sống gia đình hay đời sống mục vụ của mình không?”
Giáo sư Rosito giải thích rằng những thay đổi trong đời sống gia đình “không phải là vấn đề” mà là “các hoạt động của con người”. Nhắc lại Tông huấn Amoris Laetitia, ông trình bày chúng như một cơ hội, như những quá trình cụ thể “trong đó các cá nhân và gia đình hành động, phản ứng, học hỏi và phát triển những nguồn lực mới”.
Vị triết gia chính trị này nói tiếp: “Chẳng hạn, hãy xem xét việc sử dụng các công nghệ kỹ thuật số mới đang làm thay đổi thói quen sinh hoạt hàng ngày của các gia đình cũng như cách thức nuôi dạy con cái như thế nào”.
Những con đường mới để trở thành gia đình và Giáo hội
Giáo sư Rosito nói tiếp, gia đình và Giáo hội "cùng học hỏi lẫn nhau thông qua sự thay đổi". Ông đã viện dẫn hình ảnh trong Tin Mừng về cuộc trốn sang Ai Cập của Chúa Giêsu, Thánh Giuse và Đức Maria.
Ông nhận định rằng ngày nay, "dựa trên kinh nghiệm của các gia đình tỵ nạn và di dân, một số cộng đồng Kitô hữu đang khẳng định mình như những 'giáo hội tỵ nạn'" dành cho những người vừa đặt chân đến vùng đất mới hoặc đang trải qua một hành trình dài.
Ông cũng đề cập đến bi kịch bạo lực mà nhiều gia đình phải gánh chịu: “Tình trạng bất an bắt nguồn từ bạo lực xã hội và chính trị là một thực tế đáng lo ngại mà nhiều Giáo hội phải đối mặt ngày nay trong đời sống thường nhật.” Ông cảnh báo rằng tình trạng bất an như vậy “thậm chí có thể phá vỡ các mối dây liên kết gia đình cũng như chính các mối quan hệ trong Giáo hội.”
Giấc mơ của thánh Giuse cũng là một phần trong trải nghiệm về cuộc trốn chạy này.
Giáo sư Rosito kết luận : “Mơ ước và hình dung những hình thức mới cho Giáo hội cũng có nghĩa là đổi mới những gì chúng ta đang thực hiện. Hình dung về Giáo hội có nghĩa là sẵn sàng học hỏi lẫn nhau, trong khi chúng ta cùng nhau được biến đổi, với tư cách là các Giáo hội và các gia đình.”
Do đó, câu hỏi cuối cùng để phân định là: “Giữa những mảng sáng và tối của hôm nay, chúng ta cần làm gì để học hỏi và hình dung ra những con đường mới trở thành một gia đình và những con đường mới trở thành một Giáo hội?”
Tý Linh
(theo Alessandro Di Bussolo, Vatican News)
