Từ chiếc xe đầu tiên được Đức Giáo hoàng Piô XI sử dụng cho đến những mẫu xe giáo hoàng hiện đại, lịch sử một thế kỷ di chuyển của các Đức Giáo hoàng được tái hiện qua tám chiếc xe Mercedes-Benz lịch sử, hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Vatican, thể hiện sự gặp gỡ giữa thiên tài của con người và sứ mạng phổ quát của Giáo hội.
Bách chu niên lịch sử, những chuyến tông du và sự tiến bộ công nghệ phục vụ Giáo hội. Đó là những chủ đề trọng tâm của "Một thế kỷ xe giáo hoàng", một triển lãm được tổ chức tại Bảo tàng Vatican nhằm kỷ niệm một trăm năm hợp tác giữa Tòa Thánh và Mercedes-Benz. Triển lãm kết hợp khéo léo giữa truyền thống và hiện đại, vạch lại một sự tiến triển đáng kể: từ những cỗ xe ngựa đầu thế kỷ XIX, vốn thể hiện sự trang nghiêm và uy nghi của ngôi vị giáo hoàng, cho đến các mẫu xe sedan đã đồng hành cùng Đức Thánh Cha.
Một chức năng mục vụ
Chiếc xe giáo hoàng phản ánh cách thức Đức Thánh Cha tương tác với các tín hữu, theo lời giải thích của Sandro Barbagallo, quản đốc các Bộ sưu tập Lịch sử tại Bảo tàng Vatican, trong bài thuyết trình khai mạc vào thứ Tư, ngày 28/10. Ông lưu ý rằng chức năng của phương tiện này mang tính “mục vụ sâu xa”, vì nó cho phép Đức Giáo hoàng, "khi di chuyển trên đường phố, chào hỏi và đồng thời chúc lành, qua đó giúp ngài đến gần các tín hữu hơn".
Barbara Jatta, giám đốc các Bộ sưu tập của Tòa thánh, viết trong danh mục triển lãm: "Chiếc xe, vốn được thiết kế để tạo thuận lợi cho việc di chuyển, nay cũng trở thành không gian cho những cuộc gặp gỡ, một phương tiện giúp Đức Giáo hoàng có thể xuất hiện trước công chúng, chào hỏi, chúc lành và thiết lập mối liên kết trực tiếp với những người đang tập trung dọc theo lộ trình của ngài".
Về phía mình, người phụ trách bộ phận Di sản Mercedes bày tỏ niềm vui khi được giới thiệu sự hợp tác kéo dài suốt một thế kỷ này. Marcus Breitschwerdt khẳng định : "Đây là lịch sử về cách chúng tôi tạo ra sự di chuyển cho hiện tại, quá khứ và tương lai."
Một trách nhiệm đạo đức
Các nhà điều hành Mercedes nhấn mạnh rằng việc thiết kế một chiếc xe cho Vatican đòi hỏi nỗ lực công nghệ vượt bậc về cả phương diện tiện nghi lẫn bảo vệ an toàn, nhưng trên hết, đó còn là một trách nhiệm đạo đức to lớn. Quả thế, như ông Marc Langenbrinck, Giám đốc điều hành của Mercedes, nhấn mạnh, chiếc Mercedes không chỉ đơn thuần đưa Đức Giáo hoàng đến nơi ngài đến, nhưng một nghĩa nào đó, nó còn đưa ngài đến tận mái nhà của "toàn thể cộng đồng Kitô hữu".
Một trách nhiệm còn được phản ánh qua cách chăm sóc dành cho các chiếc xe lịch sử. Tại Stuttgart, trong không gian mà Marcus Breitschwerdt mô tả là những "gian phòng thiêng" nơi bảo quản các chiếc xe giáo hoàng, sự trân trọng dành cho những phương tiện này luôn đi đôi với tính nghiêm ngặt tuyệt đối: không ai được phép ngồi vào chiếc ghế dành riêng cho Đức Giáo hoàng.
Ký ức lịch sử
Triển lãm này mang nơi nó giá trị của ký ức lịch sử. Điều này đã được ông Luigi Contu, giám đốc hãng thông tấn ANSA của Ý, nhắc lại. Ông giải thích rằng, nhờ vào kho lưu trữ của hãng thông tấn Ý, được thành lập từ năm 1945, mà người ta có thể vách lại một thế kỷ tin tức thời sự. Ông giải thích rằng trong khi Mercedes đảm trách việc bảo vệ thân thể và an ninh cho Đức Giáo hoàng trong các chuyến công du, thì ANSA đóng vai trò là bên bảo chứng cho sự an toàn, bảo vệ và xác thực các thông tin ghi lại lịch sử của Giáo hội cũng như của thế giới.
Nguồn gốc của mối quan hệ này
Triển lãm khai mạc vào ngày 28/10 tại Bảo tàng Vatican không đơn thuần là một sự kiện trưng bày ô tô, nhưng còn là minh chứng cho một hành trình tinh thần và văn hóa. Để hiểu rõ quá trình phát triển này, cần ngược dòng thời gian về năm 1886, khi kỹ sư Carl Benz đăng ký bằng sáng chế cho chiếc Patent-Motorwagen, mẫu ô tô đầu tiên trong lịch sử. Mối liên hệ với Vatican chính thức hình thành vào năm 1930 với sự xuất hiện của chiếc Nürburg 460. Đây không phải là một phương tiện thông thường, mà là một chiếc limousine kiểu Pullman được thiết kế dành riêng cho Đức Giáo hoàng Piô XI. Nội thất xe được trang trí bằng vải gấm thượng hạng, các loại gỗ và kim loại được tuyển chọn kỹ lưỡng; phần mui xe còn có các chi tiết trang trí nhằm phản ánh sự trang nghiêm trong chức năng của nó.
Đức Giáo hoàng đến gần đám đông
Bước ngoặt thực sự trong mối quan hệ với các tín hữu đã diễn ra vào thập niên 1960. Năm 1960, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII được tặng một chiếc xe 300 d Landaulet, mẫu xe có phần cửa sổ bên phía sau có thể tháo rời. Chi tiết này đánh dấu một sự thay đổi: chiếc xe không còn chỉ đơn thuần là phương tiện di chuyển cho Đức Giáo hoàng, mà trở thành công cụ giúp ngài kết nối với những người mà ngài gặp gỡ trên hành trình của mình.
Quả thế, vào năm 1965, sau chuyến công du lịch sử của Giáo hoàng Phaolô VI tới Thánh Địa năm 1964, các nhu cầu đã tiến triển. Cần có một phương tiện giúp tạo ra mối tương quan trực tiếp và gần gũi hơn với công chúng, phù hợp với quy mô rộng lớn toàn cầu trong các chuyến tông du của ngài. Điều này dẫn đến sự ra đời của mẫu xe 600 Pullman Landaulet, với thiết kế phần mui được nâng cao cùng phần mái có thể gập lại, cho phép Đức Giáo hoàng xuất hiện trước đám đông trên một chiếc xe bỏ mui được. Cũng trong giai đoạn này, vào năm 1967, những chiếc Mercedes-Benz 300 SEL Pullman sáu chỗ ngồi đầy uy nghi đã được giới thiệu, được thiết kế để chuyên chở và hộ tống các vị khách quý đến thăm Vatican.
Thiết kế hiện đại của "xe dành giáo hoàng"
Những năm 1980 chứng kiến sự ra đời chính thức của xe giáo hoàng theo đúng nghĩa. Nhân chuyến thăm Đức của Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II vào năm 1980, Mercedes-Benz đã phát triển mẫu xe 230 G. Điểm cải tiến đột phá của mẫu xe này là phần khoang phía sau được thiết kế cao, trong suốt, một giải pháp lý tưởng vừa đảm bảo an toàn cho Đức Giáo hoàng, vừa giúp hàng triệu tín đồ có thể nhìn thấy ngài một cách rõ ràng. Bên cạnh dòng G-Class, vốn đã trở thành hình ảnh tiêu biểu trong tâm trí công chúng như là chiếc xe giáo hoàng của Đức Gioan Phaolô II, Mercedes còn thiết kế một chiếc sedan hạng sang. Năm 1997, một chiếc S 500 Landaulet đã được bàn giao cho Vatican. Xe được trang bị phần mui mềm đóng mở bằng hệ thống thủy lực-điện cùng khoang ghế sau rộng rãi, được thiết kế để đảm bảo sự thoải mái tối đa cho Đức Giáo hoàng.
Thiên niên kỷ mới
Khi bước sang thập niên 2000, thiết kế đã thích ứng với thời đại, chuyển dịch sang kiểu dáng SUV. Năm 2002, mẫu xe ML 430 ra mắt tại Ngày Giới trẻ Thế giới ở Toronto, trong sự reo hò của các bạn trẻ, với phần mái vòm trong suốt cùng những đường nét uyển chuyển, hài hòa hơn. Quá trình phát triển này đạt đến đỉnh điểm vào năm 2012 với mẫu ML 500, được chế tạo dành riêng cho Đức Giáo hoàng Bênêđíctô XVI. Chiếc xe nổi bật nhờ các tấm kính lớn hơn và sáng hơn, giúp giảm bớt cảm giác ngăn cách với thế giới bên ngoài, ít nhất là về mặt cảm nhận.
Tý Linh
(theo India Iammancini - Vatican News)
_1793029826.jpg)
