Công quốc Monaco đang chuẩn bị đón tiếp Đức Giáo hoàng Lêô XIV vào thứ Bảy, ngày 28 tháng Ba. "Các quốc gia nhỏ đang chứng tỏ là những người tự nhiên gìn giữ chủ nghĩa đa phương," Ngoại trưởng Tòa Thánh nhấn mạnh trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Vatican, trước thềm chuyến tông du thứ hai của Đức Giáo hoàng. Phỏng vấn Đức Hồng y Pietro Parolin.
Công quốc Monaco đang chờ đón Người kế vị Thánh Phêrô. Chuyến tông du đầu tiên đến châu Âu, ngoài nước Ý, nhằm thể hiện sự gắn kết và khích lệ đức tin một cách cụ thể, không chỉ cho cộng đồng của quốc gia Công giáo nhỏ bé này, mà còn cho toàn nhân loại. Đức Hồng y Pietro Parolin, Quốc vụ khanh Tòa Thánh, hy vọng rằng “chuyến tông du này sẽ tạo động lực mới cho sứ mạng của Giáo hội địa phương, củng cố cam kết chung của chúng ta trên những mặt trận cấp bách” như bảo vệ công trình tạo dựng, bảo vệ sự sống và thúc đẩy tình liên đới quốc tế, mà không quên “những người dễ bị tổn thương nhất”.
Vatican News: Thưa Đức Hồng y, chuyến tông du của Đức Thánh Cha tới Công quốc Monaco có tầm quan trọng gì?
ĐHY Pietro Parolin: Như chúng ta biết, đây là điểm đến châu Âu đầu tiên ngoài nước Ý được Đức Giáo hoàng Lêô XIV lựa chọn, điều này khiến nó trở thành một lựa chọn độc đáo. Từ góc độ lịch sử, chuyến đi này cũng mang tầm quan trọng đặc biệt, vì chuyến thăm sung cùng của một Đức Giáo hoàng tới Monaco là vào thế kỷ XVI, khi Đức Giáo Hoàng Phaolô III đến đó trong khuôn khổ các cuộc đàm phán hòa bình giữa Charles Quint và Francis I. Hơn nữa, giữa Tòa Thánh và Monaco - nơi Công giáo vẫn là quốc giáo - có rất nhiều điểm tương đồng khá đặc biệt, phải nói điều đó, trong bối cảnh châu Âu hiện nay, đặc biệt là về việc bảo vệ sự sống và các vấn đề đạo đức sinh học khác. Cuối cùng, trong số 40.000 cư dân của Công quốc, khoảng 10.000 người là người Monaco và họ vẫn gắn bó sâu sắc với truyền thống và lòng sùng kính đặc biệt của mình, các nền tảng của căn tính của họ, sự thống nhất và tính liên tục của các thể chế của họ; tôi đặc biệt nghĩ đến đại lễ Thánh Dévote vào cuối tháng Giêng. Như vậy, chuyến thăm chính thức của Đức Giáo hoàng hoàn toàn hài hòa với chuyến thăm mục vụ của Người kế vị Thánh Phêrô.
Vatican News: Monaco là một trong những Nhà nước nhỏ nhất thế giới. Trong bối cảnh toàn cầu đầy căng thẳng và chiến tranh, khi nhiều người nói về cuộc khủng hoảng trong hệ thống đa phương, làm thế nào những thực tại như vậy có thể đóng góp vào việc xây dựng một trật tự quốc tế hòa bình và công bằng?
ĐHY Pietro Parolin: Trong bối cảnh luật pháp quốc tế dường như suy yếu và đôi khi bị lấn át bởi “lôgic quyền lực” – với sự trỗi dậy nguy hiểm của các lý thuyết biện minh cho chiến tranh phòng ngừa, vốn chỉ làm bùng cháy thế giới và đảo ngược sức mạnh của luật để ủng hộ luật sức mạnh – các quốc gia nhỏ đang chứng tỏ là những người tự nhiên gìn giữ chủ nghĩa đa phương. Họ tạo thành một thành trì thiết yếu chống lại sự lệch lạc độc đoán bởi vì, đối với một Nhà nước nhỏ, chuẩn mực pháp lý không phải là gánh nặng, nhưng là sự đảm bảo tối cao cho sự sống còn và tự do. Ngày nay, ảnh hưởng quốc tế không còn được đo chỉ bằng sức mạnh quân sự, nhưng bằng uy tín đạo đức và khả năng đóng vai trò là cầu nối trung lập cho sự hòa giải. Những thực tế như Monaco chứng minh rằng an ninh thực sự không nằm ở vũ khí, mà ở sự ổn định của các mối quan hệ. Hòa bình lâu dài trên hết phải “công bằng”, được xây dựng trên sự tôn trọng phẩm giá con người, chứ không phải trên sự cân bằng áp đặt. Chính các Nhà nước nhỏ thường dẫn đầu chương trình nghị sự toàn cầu về các thách thức hiện sinh như bảo vệ đại dương và phát triển bền vững, những chủ đề bỏ qua ranh giới địa lý và kêu gọi trách nhiệm tập thể.
Vatican News: Đức Thánh Cha tái khẳng định rằng hòa bình không thể được xây dựng bằng vũ lực. Thông điệp nào có thể được rút ra từ chuyến tông du châu Âu đầu tiên này?
ĐHY Pietro Parolin: Việc Đức Thánh Cha chọn Monaco cũng nằm trong một lôgic chiến lược nhất quán với truyền thống ngoại giao của Tòa Thánh. Thật vậy, chuyến tông du này có thể được xem như sự tiếp nối của triều đại giáo hoàng trước, vốn coi Địa Trung Hải là một phòng thí nghiệm hòa bình, nơi "sự chung sống hòa bình giữa những khác biệt" được phát triển. Ngay từ những năm 1950, Giorgio La Pira đã nhìn thấy giá trị và vai trò địa chính trị của khu vực Địa Trung Hải như một điểm nhạy cảm của hòa bình thế giới, từ đó "làn sóng đàm phán và hòa bình sẽ lan tỏa khắp các dân tộc trên toàn trái đất". Nhưng Đức Thánh Cha mạnh mẽ khẳng định lại rằng điều kiện tiên quyết cho hòa bình giữa các cá nhân và quốc gia nằm ở sự hiệp nhất với Chúa và với chính bản thân chúng ta. Chỉ một người biết hòa giải mới có khả năng tham gia vào động lực hòa bình và trở thành tác nhân hòa giải trong cuộc sống hàng ngày.
Vatican News: Monaco nằm ở trung tâm châu Âu và hướng ra Địa Trung Hải, một khu vực đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ xung đột đến vấn đề di cư. Các quốc gia châu Âu cần có những hành động gì trong bối cảnh này?
ĐHY Pietro Parolin: Trong bối cảnh hiện nay, được đánh dấu bởi các xung đột nghiêm trọng và dòng người di cư đáng kể - chỉ riêng ở Địa Trung Hải đã có hơn 600 người trong hai tháng đầu năm 2026, mức cao nhất kể từ năm 2014 - các quốc gia châu Âu được kêu gọi trở thành “ngọn hải đăng của nền văn minh và nhân đạo”. Trước mối đe dọa của các cuộc xung đột không hồi kết và sự nhân rộng của chiến tranh, cần phải hành động với “lòng can đảm và sự kiên nhẫn” để tạo ra các con đường đối thoại, tránh khuất phục trước lôgic tái vũ trang. Châu Âu phải tìm lại nguồn cảm hứng của các nhà lập quốc, chuyển từ lôgic chỉ dựa trên lợi ích quốc gia và sự ích kỷ an ninh sang một dự án hội nhập và liên đới thực sự, đặt phẩm giá con người làm trọng tâm của mọi chính sách. Trước sự xói mòn của các chuẩn mực toàn cầu, các quốc gia châu Âu được kêu gọi tái khẳng định tính ưu việt của luật pháp quốc tế, sử dụng đàm phán như công cụ duy nhất cho một nền hòa bình công bằng, không chỉ đơn thuần là sự vắng mặt của chiến tranh, mà là việc xây dựng những chân lý chung.
Đối với thách thức di cư, không thể giải quyết bằng cách đóng cửa biên giới hay xây tường, mà phải giải quyết những nguyên nhân sâu xa khiến toàn bộ các dân tộc phải rời bỏ quê hương, và bằng cách đầu tư vào cái gọi là “quyền không di cư” thông qua sự ổn định và tăng trưởng kinh tế ở các quốc gia xuất xứ. Thật cấp bách phải chuyển từ quản lý cấp bách sang tầm nhìn chiến lược kết hợp giữa chào đón, bảo vệ quyền lợi và hội nhập, tái khám phá ơn gọi nhân văn và Kitô giáo của mình. An ninh châu Âu đích thực không được xây dựng trong sự cô lập, nhưng thông qua sự cởi mở có trách nhiệm, đầu tư vào giới trẻ và cam kết dấn thân về công lý xã hội chung ở cả hai bờ Địa Trung Hải.
Vatican News: Địa Trung Hải thường được mô tả là “cầu nối giữa các dân tộc và tôn giáo”. ĐHY có nghĩ rằng nó còn có thể hoàn thành vai trò này?
ĐHY Pietro Parolin: Địa Trung Hải không chỉ đơn thuần là một tọa độ địa lý, mà còn là một giao lộ tinh thần và văn hóa: đây là ơn gọi mà lịch sử đã truyền lại cho chúng ta. Ơn gọi này không phải là một di sản tự động từ quá khứ, nhưng là một cam kết cần được đổi mới mỗi ngày thông qua một nền văn hóa gặp gỡ. Vì hòa bình thường được xây dựng từ các biên giới, nên hai bên bờ biển này giờ đây được kêu gọi trở thành những phòng thí nghiệm thường xuyên cho đối thoại liên tôn và hợp tác chính trị. Mục tiêu rất tham vọng: biến sự gần gũi về địa lý thành sự gần gũi huynh đệ chân thành. Bất chấp những căng thẳng, đã có nhiều “hạt giống hòa bình” - giới trẻ, các cộng đồng và các thực tại của Giáo hội - đang nỗ lực để đảm bảo rằng sự đa dạng không bị coi là mối đe dọa, nhưng là một sự phong phú chung. Những nỗ lực của chúng ta, cả về ngoại giao và mục vụ, nhằm mục đích thắp lại ánh sáng này: Địa Trung Hải vẫn còn có thể dạy cho thế giới rằng việc cùng chung sống là con đường duy nhất dẫn đến một tương lai thực sự nhân văn.
Vatican News: Đức Giáo hoàng sẽ mang đến sự khích lệ nào cho cộng đồng Công giáo của Công quốc, nơi đang sống trong một xã hội đa văn hóa và quốc tế trên thực tế?
ĐHY Pietro Parolin: Đức Thánh Cha đến Monaco để củng cố anh chị em của ngài trong đức tin, nhận thức rằng chứng tá của một cộng đồng Công giáo vững mạnh, nhất quán trong chứng tá đức tin và đời sống dấn thân phục vụ công ích, có thể là nguồn quý trọng và, tại sao không, là nguồn cảm hứng cho các quốc gia châu Âu khác cùng chung nguồn gốc. Cụ thể, chuyến tông du của Đức Thánh Cha sẽ là sự khích lệ để đào sâu đời sống đức tin thông qua việc tìm kiếm chân lý và là lời mời gọi đổi mới khát vọng về đời sống nội tâm. Hơn nữa, chiều kích phổ quát của đạo Công giáo mang lại cho nó khả năng thực sự để mở lòng với sự đa dạng của một xã hội đa văn hóa và quốc tế thông qua sự gặp gỡ.
Vatican News: Công quốc Monaco từ lâu đã duy trì quan hệ với Tòa Thánh. Cá nhân ĐHY kỳ vọng gì từ chuyến thăm này?
ĐHY Pietro Parolin: Chuyến tông du này không chỉ đơn thuần là một hành động ngoại giao, nhưng còn là một khoảnh khắc lịch sử mang tầm quan trọng sâu xa đối với Giáo hội. Đức Giáo hoàng Lêô XIV, vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử hiện đại đến thăm Công quốc, đến viết nên một chương mới trong tình hữu nghị lâu đời giữa Tòa Thánh và Monaco. Khẩu hiệu được chọn, “Thầy là đường đi, là sự thật, và là sự sống” (Ga 14, 6), là cốt lõi của giáo huấn mà Đức Thánh Cha muốn truyền đạt: tái khẳng định quyền tối cao của Chúa Kitô trong thời điểm đầy thách thức và bất ổn. Mặc dù chuyến tông du ngắn ngủi, nhưng sự hiện diện của Người kế vị Thánh Phêrô vào hôm trước Tuần Thánh mang một giá trị ngôn sứ. Monaco chứng minh rằng đức tin Công giáo, mặc dù là quốc giáo, không kìm hãm, nhưng trái lại soi sáng cuộc sống trong xã hội. Công quốc này cho thấy rằng một "chủ nghĩa thế tục lành mạnh" là khả thi, nơi sự hợp tác giữa Giáo hội và Nhà nước không chỉ là di sản của quá khứ, nhưng là một sức mạnh sống động có khả năng tương tác với thời hiện đại mà không đánh mất cội rễ Công giáo của mình. Hy vọng rằng chuyến đi này sẽ tạo động lực mới cho sứ mạng của Giáo hội địa phương, củng cố cam kết chung trên các mặt trận cấp bách: bảo vệ công trình tạo dựng, bảo vệ sự sống và thúc đẩy tình liên đới quốc tế mà không quên những người dễ bị tổn thương nhất. Đức Giáo hoàng Lêô XIV đến để nhắc nhở chúng ta rằng chỉ bằng cách bước đi trong Chân Lý, chúng ta mới có thể xây dựng được hòa bình đích thực và lâu dài.
---------------------------------------------------------
Tý Linh chuyển ngữ
(nguồn : Massimiliano Menichetti – Vatican News)
------------------------------------
Xem video trực tuyến chuyến tông du Monaco của Đức Thánh Cha:
