Trong bài phát biểu trước các nhà chức trách khi đặt chân đến Argentina, Đức Thánh Cha kêu gọi thực thi quyền bính như một hình thức phục vụ, củng cố các thể chế dân chủ, thúc đẩy đối thoại vượt qua những khác biệt chính trị, đồng thời xây dựng các chính sách kinh tế không để ai bị bỏ lại phía sau.
Phát biểu trước các nhà chức trách, đại diện xã hội dân sự và ngoại giao đoàn vào Chúa nhật tại Palacio Libertad ở Buenos Aires, bài phát biểu đầu tiên của ngài trên đất Argentina, Đức Lêô XIV đã nêu rõ trách nhiệm của những người được giao trọng trách công vụ. Ngài thúc giục họ đặt công ích lên trên các lợi ích tức thời và kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị Argentina thực thi quyền bính như một hình thức phục vụ toàn thể cộng đồng. Ngài cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố các thể chế dân chủ, thúc đẩy các cơ hội kinh tế và đảm bảo rằng sự tăng trưởng mang lại lợi ích cho mọi tầng lớp trong xã hội.
Khi đặt chân đến Argentina trong chặng thứ hai của chuyến tông du, sau khi thăm Uruguay và trước khi tiếp tục hành trình đến Peru, Đức Lêô XIV cho biết ngài đến đây với tư cách là Đấng kế vị Thánh Phêrô và là một mục tử, với mong muốn gửi gắm thông điệp đến toàn thể quốc gia cũng như những người đang gánh vác trọng trách phục vụ đất nước này.
Quyền bính là phục vụ
Khi nhìn lại lịch sử và di sản dân chủ của Argentina, Đức Giáo hoàng nhấn mạnh rằng nền dân chủ cần được bảo vệ thông qua đối thoại, sự tham gia và thái độ tôn trọng các thể chế.
Ngài cho biết, điều này được củng cố nhờ “sự sẵn lòng lắng nghe, cách sử dụng ngôn từ cẩn trọng, nỗ lực kiên trì tìm kiếm sự đồng thuận” và nhờ việc nhìn nhận những người có quan điểm khác biệt như những công dân cùng chia sẻ một tương lai chung.
Về vai trò lãnh đạo chính trị, ngài khẳng định: “Thẩm quyền thể hiện rõ nét nhất khi được thực thi như một sự phục vụ, khi biết nhìn xa hơn những lợi ích tức thời, và khi sử dụng quyền bính để thúc đẩy phúc lợi cho tất cả mọi người.”
Ngài nói thêm, những người nắm giữ chức vụ công có nghĩa vụ phải hành động một cách thận trọng, nhận thức rõ giới hạn quyền hạn của mình, đồng thời hướng các quyết định của bản thân vào công ích của toàn thể cộng đồng.
Tăng trưởng kinh tế phải mang lại lợi ích cho tất cả mọi người
Đức Thánh Cha xác định lao động là yếu tố nền tảng của công ích. Ngài ghi nhận những nỗ lực của những người đang làm việc trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, doanh nghiệp, trường học và bệnh viện, cũng như những người đang nỗ lực chăm lo cho gia đình mình.
Ngài kêu gọi xây dựng các chính sách “thúc đẩy mọi yếu tố tạo ra cơ hội, khuyến khích sáng kiến tư nhân và bảo đảm rằng tăng trưởng kinh tế cũng mang lại lợi ích cho cả những người yếu thế.”
Ngài đặc biệt nhắc đến những gia đình đang đối mặt với một tương lai bất định, những người thất nghiệp, người cao tuổi, và cả những người dù làm việc chăm chỉ vẫn chật vật để trang trải nhu cầu sinh hoạt gia đình.
Đức Lêô cũng đặt ra thách thức cho đất nước này trong việc suy ngẫm về tương lai của các thế hệ trẻ, đồng thời đặt câu hỏi tại sao nhiều người trong số họ lại cảm thấy buộc phải rời bỏ quê hương để theo đuổi khát vọng của mình.
Ngài nói: “Một quốc gia phải nghiêm túc tự vấn xem mình đã thất bại ở đâu khi những người trẻ tuổi phải rời bỏ quê hương mới có thể hiện thực hóa ước mơ của họ.”
Việc tạo cơ hội cho người trẻ xây dựng tương lai tại Argentina đòi hỏi phải tăng cường giáo dục, đào tạo nghề, các trường đại học và hoạt động nghiên cứu. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tin tưởng vào năng lực của họ và tạo điều kiện để họ có tiếng nói trong đời sống công cộng.
Ngài nói : “Đất nước cần dựa vào trí tuệ, sự sáng tạo và sự tham gia của họ, ngay từ bây giờ”.
Sự liêm chính và các thể chế vững mạnh hơn
Đức Giáo hoàng cũng kêu gọi tăng cường hợp tác giữa các quốc gia Nam Mỹ trong việc đối phó với tội phạm có tổ chức, nạn buôn người, buôn bán vũ khí và ma túy, cũng như tham nhũng.
Ngài cảnh báo rằng những mối đe dọa này “làm suy yếu sự gắn kết xã hội, thúc đẩy bạo lực và chuyển hướng các nguồn lực vốn cần thiết cho công ích”. Ngài nhấn mạnh thêm rằng hành động phối hợp giữa các quốc gia cùng các thể chế vững mạnh hơn là điều không thể thiếu, đồng thời chỉ ra rằng uy tín của các thể chế phụ thuộc vào sự liêm chính của những người nắm quyền điều hành.
Ngài cảnh báo : “Tham nhũng làm xói mòn niềm tin của công dân vào các thể chế của họ.”
Ngài cũng kêu gọi Argentina duy trì truyền thống đối thoại và đàm phán, đồng thời nhấn mạnh rằng các lợi ích chính đáng của các quốc gia phải được bảo vệ thông qua việc tôn trọng luật pháp và nỗ lực không ngừng để đạt được sự đồng thuận.
Trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai
Đức Lêô còn kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị hãy nhìn nhận phẩm giá của những đứa trẻ chưa chào đời, đồng thời bảo vệ sự sống con người từ những khoảnh khắc đầu tiên cho đến khi kết thúc một cách tự nhiên. Ngài đặc biệt lưu ý đến những người đang phải đối mặt với bệnh tật, sự lệ thuộc và tình trạng khuyết tật.
Ngài cũng nhấn mạnh các vấn đề môi trường, lưu ý rằng nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào của Argentina mang lại những cơ hội phát triển đáng kể, đồng thời khẳng định việc khai thác các nguồn tài nguyên này phải phục vụ cho phúc lợi của cộng đồng, cũng như bảo vệ những điều kiện cần thiết cho sự sống và công việc của con người.
Trong bài phát biểu sâu rộng của mình, vốn nhiều lần bị ngắt quãng bởi những tràng pháo tay, Đức Giáo hoàng Lêô XIV cũng đề cập đến các trách nhiệm đạo đức nảy sinh từ những tiến bộ công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đồng thời kêu gọi cần cân nhắc kỹ lưỡng về các hệ quả của chúng.
Kết thúc bài phát biểu, Đức Giáo hoàng nhắc lại trách nhiệm của mỗi thế hệ trong việc gìn giữ và trao truyền di sản của quốc gia.
Ngài nói: “Ngày nay, phần lớn trách nhiệm đó nằm trong tay quý vị”. Ngài thúc giục những người có mặt hãy phát huy những gì mình được thừa hưởng, đồng thời duy trì cam kết “thiết lập sự đoàn kết dân tộc”, một tinh thần đã được ghi rõ trong phần mở đầu Hiến pháp Argentina.
Đức Giáo hoàng nhấn mạnh: “Mong rằng những thế hệ mai sau sẽ được thừa hưởng một quê hương đoàn kết, xứng tầm với lịch sử và những tiềm năng mà đất nước này đang nắm giữ”.
Tý Linh
(theo Vatican News)
