Đức Lêô XIV đã kết thúc chuyến thăm Catalan kéo dài hai ngày của mình bằng một Thánh lễ được cử hành vào tối thứ Tư, 10/6/2026, tại Vương cung thánh đường Sagrada Família nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư đấng đáng kính Antoni Gaudí. Mô tả Vương cung thánh đường như một bài học giáo lý, ngài nhấn mạnh rằng những người có đức tin không thể giết hại người vô tội cũng như không thể bỏ rơi những người đau khổ, khóc than, chạy trốn khỏi nghèo đói.
Dưới đây là bài giảng của Đức Thánh Cha:
“Senyor, sobirà nostre, que n’és, de gloriós, el vostre nom per tota la terra!” (Lạy Đức Chúa là Chúa chúng con, lẫy lừng thay danh Chúa trên khắp cả địa cầu!” (Tv 8,1). Với lời ngợi ca của Thánh vịnh này, chứa chan niềm vui và sự ngỡ ngàng, tôi xin chào tất cả anh chị em quý mến. Tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Đức Vua và Hoàng hậu. Tôi cảm ơn Đức Hồng y Juan José Omella, Tổng Giám mục Barcelona, cùng các anh em Giám mục và tất cả những ai đang liên kết với chúng ta trong lời cầu nguyện: các linh mục, phó tế, nam nữ tu sĩ. Trong buổi tối lễ hội dành cho toàn thể thành phố Barcelona này, tôi cũng xin gửi lời chào đầy biết ơn đến các nhà chức trách dân sự, cũng như các thành viên của các cộng đoàn Kitô hữu khác và các tôn giáo khác đang tham dự vào cử chỉ tạ ơn của chúng ta.
Hôm nay, Vương cung Thánh đường Sagrada Familia đón tiếp chúng ta đến với thành phố xinh đẹp này, mở rộng cửa như dang rộng vòng tay, mời gọi mỗi người chúng ta tiến về bàn thờ này, lắng nghe Lời Chúa, Lời làm cho chúng ta trở thành một gia đình được Chúa yêu thương, được dưỡng nuôi bằng chính sự sống của Người trong Bí tích Thánh Thể. Vì thế, cũng như thành phố Barcelona và toàn vùng Catalonia đang quy tụ trong ngôi đền thánh này, như dấu chỉ của sự hiệp nhất và hòa hợp, hướng mắt lên để gặp gỡ dung nhan Thiên Chúa Cha, đang chiếu sáng nơi Người Con đã trở nên người phàm là Đức Giêsu Kitô.
Khi tạ ơn Chúa vì tình yêu của Người dành cho chúng ta, chúng ta cũng ca ngợi công trình Người thực hiện trong cuộc đời mình. Đặc biệt, chúng ta cảm tạ Người vì vương cung thánh đường phi thường này, mà Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã cung hiến vào năm 2010, khi nhắc rằng đây là dấu chỉ hữu hình của Thiên Chúa vô hình, vì vinh quang của Người, các ngọn tháp đã vươn cao (x. Bài giảng nhân ngày lễ Cung hiến, ngày 7 tháng 11 năm 2010). Tiếp nối lời cầu nguyện của vị Tiền nhiệm đáng kính, trong giây lát nữa đây tôi sẽ làm phép ngọn tháp cao nhất, ngọn tháp Chúa Giêsu Kitô.
Ngôi thánh đường này là một công trình duy nhất được tạo nên từ nhiều viên đá. Một ngôi nhà không ngừng lớn lên qua năm tháng theo cùng một đồ án. Tất cả chúng ta đều là những viên đá sống động của công trình ấy, vốn lấy Đức Kitô làm nền móng và vinh quang tột đỉnh, là khởi đầu và cùng đích. Hơn cả một công trình tưởng niệm, Vương cung Thánh đường Sagrada Familia vẫn còn là một công trình đang được tiến hành cho đến hôm nay, nhắc nhở chúng ta rằng đời sống Kitô hữu luôn là một cuộc hành trình, bởi đó là công trình mà chính Thiên Chúa đang thực hiện.
Vậy nên, chúng ta không cư ngụ trong một công trình dang dở, nhưng trong một ngôi đền thánh vẫn đang được xây dựng. Việc ngôi thánh đường này chưa hoàn tất không phải là một thiếu sót, bởi nó làm chứng cho một khát vọng; nó không có nghĩa là một khuyết điểm, nhưng hơn hết diễn tả một lời hứa mà chúng ta mong muốn trung thành thực hiện. Do đó, lòng biết ơn của chúng ta trở thành một lời cam kết khi cộng tác vào kế hoạch của Thiên Chúa — tức là vào công trình xây dựng mà chính Người kêu gọi chúng ta. Vì chúng ta là đền thờ của Chúa Thánh Thần (x. 1 Cr 6,19), nên công trình ấy bao hàm cả cuộc đời chúng ta, mà Thiên Chúa đã nghĩ đến như một kiệt tác mà chúng ta sẽ tạo nên cùng nhau, và Người kêu gọi chúng ta cộng tác với Người (x. 1 Cr 3,9).
Về điều này, chúng ta luôn ghi nhớ trong lòng những lời Chúa phán với vua Đavít: “Ngươi mà xây nhà cho Ta ở sao?” (2 Sm 7,5). Trái lại, “Đức Chúa báo cho ngươi biết là Đức Chúa sẽ lập cho ngươi một nhà” (c. 11). Với đoạn văn này, Kinh Thánh dạy chúng ta rằng không phải chúng ta làm cho Thiên Chúa một nơi cư ngụ, như thể Người chỉ là một thực tại giữa muôn thực tại khác hay là một phần của một toàn thể lớn hơn chính Người. Đúng hơn, chính Thiên Chúa tạo chỗ ở cho chúng ta, và nơi Người ban cho chúng ta chính là trái tim của Người: chỗ của Con Một, vì chúng ta là những kẻ xa lạ; chỗ của Người Con Yêu Dấu, vì chúng ta là những tội nhân.
Ước muốn ấy của Thiên Chúa được hoàn tất nơi Đức Giêsu; và rồi chúng ta có thể hiểu ý nghĩa của những gì vừa được nghe trong Tin Mừng, khi Chúa nói với những người Pharisêu: “Nếu các ông không tin là Tôi Hằng Hữu, các ông sẽ mang tội lỗi mình mà chết” (Ga 8,24). Đó là những lời mạnh mẽ, nhưng hoàn toàn không nhằm đe dọa hay ép buộc. Đó là lời mời gọi đến ơn cứu độ — nghĩa là, lời kêu gọi tự do được tặng ban bởi Đức Kitô, Đấng mong muốn cho chúng ta điều thiện hảo tối hậu và vĩnh cửu. Khi đối diện với mối đe dọa sự dữ, Chúa luôn ở với chúng ta, luôn bên cạnh chúng ta. “Ta là”: đó là Danh Thánh mà Thiên Chúa đã sẻ chia với ông Môsê từ bụi gai bốc cháy, biểu lộ lòng tín trung không hề lay chuyển của Người. Là Thiên Chúa làm người, Người trở thành Emmanuel cho chúng ta, nguồn ân sủng và tha thứ, nguồn ơn cứu độ và sự sống mới. Chính vì thế, nếu chúng ta không tin vào Đức Giêsu Kitô, chúng ta vẫn còn ở trong tội lỗi; không những chúng ta phải chết, mà còn gây nên cái chết cho tha nhân. Anh chị em thân mến, chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại cổ võ chiến tranh. Chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại giết hại những người vô tội ngay trước khi chào đời. Chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại bỏ rơi những người đau khổ, những người đang khóc than, những người trốn chạy cảnh khốn cùng.
Đêm nay, chúng ta hãy nhớ rằng Thánh giá Đức Kitô, đang ở trên đỉnh Vương cung Thánh đường này, chính là Thập giá của những người rốt hết trở nên trước hết, của những tội nhân trở nên thánh nhân, của những người đã chết sẽ sống lại. Ba mặt tiền của Sagrada Familia làm chứng cho điều đó: Đấng là Đầu Hết đã trở nên người cuối cùng vì chúng ta trong mầu nhiệm Giáng Sinh; qua cuộc Khổ Nạn, Người cứu chuộc chúng ta bằng hy tế của mình; cái chết của Người ban cho chúng ta sự sống đời đời, làm cho chúng ta được sẻ chia trong vinh quang Thiên Chúa. Khi chiêm ngưỡng ngọn tháp Chúa Giêsu Kitô, chúng ta hướng mắt về Người, về Đấng duy nhất mặc khải cho chúng ta chân lý về Thiên Chúa và sự thật về chính mình. Qua việc nhìn vào Đức Kitô, chúng ta có thể nhìn thế giới bằng đôi mắt mới: ngọn tháp của thập giá trở thành lá cờ của đức ái, vì Thiên Chúa yêu thương chúng ta theo cách ấy, biến khí cụ của sự chết thành dấu chỉ của niềm hy vọng. Nơi thập giá Đức Giêsu, đức tin của chúng ta đạt tới tột đỉnh, như hàng chữ được khắc dưới chân ngọn tháp tuyên xưng: “Tu solus Sanctus, Tu solus Dominus, Tu solus Altissimus” (Chỉ có Chúa là Đấng Thánh, chỉ có Chúa là Chúa, chỉ có Chúa là Đấng Tối Cao). Thánh giá ấy rực sáng ban ngày khi phản chiếu ánh mặt trời, và tỏa sáng ban đêm khi soi sáng thành phố như ngọn hải đăng nhìn ra Địa Trung Hải.
« Chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại cổ võ chiến tranh. Chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại giết hại những người vô tội ngay trước khi chào đời. Chúng ta không thể tin vào Đức Giêsu mà lại bỏ rơi những người đau khổ, những người đang khóc than, những người trốn chạy cảnh khốn cùng ».
Đúng vậy, ánh sáng Đức Kitô chiếu soi trong bóng tối, dù bóng tối không đón nhận ánh sáng ấy (x. Ga 1,5.11). Tuy nhiên, sự khước từ đó không có nghĩa là tình yêu Thiên Chúa đang thiếu vắng. Chúa nói: “Khi các ông giương cao Con Người lên, bấy giờ các ông sẽ biết là Tôi Hằng Hữu, và biết Tôi không tự mình làm bất cứ điều gì, nhưng Chúa Cha đã dạy tôi thế nào, thì tôi nói như vậy” (Ga 8,28). Cần phải đi qua cuộc thương khó của Đấng chịu đóng đinh để được chiếu sáng bởi vinh quang của Đấng phục sinh, vì từ lúc khởi đầu, Chúa Cha đã dạy chúng ta hiến trao sự sống, và Chúa Con, Đấng nhận sự sống từ Cha, lại ban sự sống ấy cho mọi người nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần. Đây chính là lý do vì sao thập giá là dấu chỉ rạng ngời của tình yêu Thiên Chúa.
Chính đức tin định hình các viên đá và trao ý nghĩa cho công trình mà chúng ta đang cư ngụ cùng nhau. Vì thế, trong lời cầu nguyện, chúng ta khám phá mối dây liên kết nguyên thủy giữa mọi sự và Thiên Chúa, Đấng Tạo Thành trời đất. Người là Nghệ Sĩ đã ghi khắc vẻ huy hoàng của mình trên vũ trụ. Được tạo dựng theo hình ảnh Người, nhân loại đáp lại công trình của Thiên Chúa bằng chính sự khéo léo của mình: đây là cách mà người nghệ sĩ biến tài năng thành lời ngợi khen, và biến sự sáng tạo thành chứng từ cho chính Đấng Tạo Hóa. Là một kiến trúc sư được đức tin khơi gợi, đấng đáng kính Antoni Gaudí đã thiết kế công trình này với ước muốn thuật lại các mầu nhiệm trong cuộc đời của Chúa. Nhờ đó, ngài đã đề xuất cho chúng ta một cuộc hành hương thiêng liêng dẫn tới cuộc gặp gỡ với Đức Kitô, Đấng đã sinh ra, đã chết và đã sống lại vì chúng ta. Cùng với Gaudí, khi tưởng niệm một trăm năm ngày ngài qua đời, đêm nay chúng ta nhớ đến và tri ân tất cả những người bảo trợ và các ân nhân, các nghệ sĩ và công nhân đã cộng tác trong việc xây dựng nên một kiệt tác kiến trúc, mà chính kiệt tác ấy cũng là một bài giáo lý hùng hồn được tạo nên bằng đá, màu sắc và ánh sáng. Trong sự khôn ngoan của mình, Giáo Hội tiếp tục truyền thống Biblia pauperum (Kinh Thánh của người nghèo) nơi các nhà thờ chính tòa cổ kính, vốn tự thân đã là những sứ điệp phong phú của công cuộc loan báo Tin Mừng. Trong thời đại hôm nay, nơi mà hình ảnh rất thịnh hành, điều đó càng cho thấy rõ ràng hơn rằng nghệ thuật và vẻ đẹp là những kênh loan báo Tin Mừng ưu việt đến dường nào.
Anh chị em thân mến, vẻ đẹp của ngôi thánh đường này thôi thúc chúng ta ngày càng học nơi Thầy Chí Thánh và là Chúa chúng ta nghệ thuật sống theo Tin Mừng của Người. Khi hướng mắt lên Đức Kitô, Đấng đóng đinh và phục sinh, chúng ta hãy dấn thân nâng đỡ những ai đang nằm trong bụi đất (x. 1 Sm 2,8). Và bằng cách này, chúng ta hãy tỏ cho thấy rằng Sagrada Familia là ngôi thánh đường cao nhất trên thế giới, không phải để nổi bật trong các bảng xếp hạng thế gian, nhưng hơn hết để hướng dẫn bước chân của Dân Thiên Chúa đang hành hương trên đất nước Tây Ban Nha, với Thánh Giá soi đường, như ngọn đèn cháy sáng khi chờ đợi ngày Tân Lang trở lại.
-----------------------------------
Cồ Ngọc Hải dịch
(nguồn : vatican.va)
