Đức Tổng Giám mục Josafá Menezes da Silva chỉ đạo rằng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phải luôn tuân thủ thực tại và sự thật liên quan đến ngoại hình, giọng nói và các phát ngôn của một cá nhân.
Đức Tổng Giám mục Josafá Menezes da Silva của Tổng giáo phận Aracaju, thuộc bang Sergipe, Brazil, đã ban hành các quy định về việc sử dụng AI trong công tác truyền thông của Tổng giáo phận. Những hướng dẫn này, dành cho các linh mục, phó tế, thừa tác viên giáo dân và toàn thể Dân Chúa thuộc Tổng giáo phận Aracaju, được xây dựng dựa trên các văn kiện của Huấn quyền Giáo hội về phẩm giá con người, truyền thông và việc sử dụng công nghệ.
Các nguồn tài liệu chính mà Đức cha Menezes sử dụng bao gồm: Sứ điệp cho Ngày Thế giới Truyền thông lần thứ 60 và thông điệp Magnifica Humanitas, cả hai đều của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, bàn về việc bảo vệ phẩm giá con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo; văn kiện Antiqua et Nova, một văn bản chung do Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ Văn hóa và Giáo dục của Tòa Thánh soạn thảo và được Đức Giáo hoàng Phanxicô ký duyệt, đề cập đến mối quan hệ giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người; và một bài suy tư của linh mục Doriano Vincenzo De Luca, Trưởng ban Truyền thông Xã hội thuộc Tổng Giáo phận Naples, Ý.
Đức Tổng Giám mục giáo phận Aracaju giải thích : “Điểm khởi đầu cho mọi suy tư của Giáo hội về trí tuệ nhân tạo chính là việc bảo vệ vô điều kiện phẩm giá con người”. Ngài nhấn mạnh rằng văn bản Antiqua et Nova “đặt phẩm giá con người vào trung tâm của sự phân định về trí tuệ nhân tạo, đồng thời nhắc nhở chúng ta rằng công nghệ phải được định hướng bởi lợi ích của con người và xã hội,” và rằng “trí tuệ con người phải dẫn dắt việc sử dụng công nghệ vì ‘lợi ích đích thực của con người.’”
Do đó, Đức Cha cho biết, "dựa trên các hướng dẫn thuộc Huấn quyền của Giáo hội và với mục đích định hướng việc phân định về cách sử dụng đúng đắn các công cụ trí tuệ nhân tạo, đồng thời bảo đảm sự tôn trọng nguyên tắc về phẩm giá con người thông qua việc 'giữ gìn khuôn mặt và giọng nói', cũng như bảo đảm rằng các công cụ này đóng vai trò hỗ trợ thay vì thay thế công việc mang tính trách nhiệm mà chỉ con người mới có thể thực hiện, chúng tôi xin thiết lập" một số quy định trong phạm vi Tổng Giáo phận Aracaju.
Sự duyệt xét và tính minh bạch
Đức cha Menezes đã quy định rằng "tất cả các tác phẩm nghệ thuật được tạo ra với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo" trong phạm vi Tổng Giáo phận đều phải "trải qua quá trình duyệt xét bắt buộc bởi con người trước khi công bố"; đồng thời, "mọi nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra hoặc chỉnh sửa" cũng phải "được dán nhãn và phân biệt rõ ràng với nội dung do con người tạo ra, đặc biệt là khi việc sử dụng AI có thể ảnh hưởng đến cách nhìn nhận về thực tại đang được trình bày."
Các hành vi bị cấm đối với hàng giáo sĩ
Liên quan đến hàng giáo sĩ, Đức cha Menezes chỉ đạo rằng “không được sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để tái tạo hoặc mô phỏng diện mạo của giám mục, linh mục hay phó tế trong trường hợp kết quả đó thay thế cho ảnh chụp thực tế của họ, hoặc có thể bị hiểu lầm là hình ảnh chân thực về diện mạo hay một tình huống mà họ đã trải qua.”
Ngài cũng quy định rằng “không được sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh để tái tạo hoặc mô phỏng giọng nói của giám mục, linh mục hay phó tế trong một thông điệp hoặc bài phát biểu mà họ không thực sự thực hiện” và “không được gán cho một người thật diện mạo, lời nói, hành động hoặc tình huống không đúng với thực tế.”
Ngoài ra, Đức Tổng Giám mục còn cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo để “tái tạo khuôn mặt của một người thật nhằm thay thế ảnh chụp của họ”; “thay đổi đáng kể các đặc điểm nhận dạng của một người thật”; “tạo ra diện mạo nhân tạo nhưng lại được trình bày như diện mạo thực của họ”; “tạo ra hình ảnh đặt một giáo sĩ vào những tình huống không có thật”; “tạo ra hình ảnh tổng hợp dễ bị nhầm lẫn với ảnh chụp thật”; và “tạo ra các tệp âm thanh nhằm mô phỏng giọng nói của một người trong thông điệp hoặc bài phát biểu mà người đó không thực sự thực hiện.”
AI như một công cụ hỗ trợ
Theo Đức Tổng Giám mục giáo phận Aracaju, "trí tuệ nhân tạo có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ" trong chín trường hợp: tạo phông nền, tạo kết cấu bề mặt, tạo ra các yếu tố trừu tượng, tạo hình minh họa, gợi ý bố cục, xử lý màu sắc, hỗ trợ bố trí bố cục, hỗ trợ chỉnh sửa và giúp xây dựng ý tưởng hình ảnh.
Ngài giải thích: "Những hướng dẫn này đặc biệt dựa trên thông điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV nhân Ngày Thế giới Truyền thông lần thứ 60, trong đó, Đức Thánh Cha cảnh báo rằng khả năng mô phỏng của trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra những 'thực tại song song', chiếm dụng khuôn mặt và giọng nói, cũng như khiến việc phân biệt giữa thực tế và hư cấu ngày càng trở nên khó khăn."
Theo Đức Cha, "chính văn kiện đó" cũng "nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ hình ảnh, ảnh chụp, bản ghi âm, khuôn mặt và giọng nói của con người, nhằm ngăn chặn các hành vi lạm dụng gây hại như gian lận kỹ thuật số, bắt nạt qua mạng và deepfake, vốn có thể xâm phạm quyền riêng tư và đời tư mà không có sự đồng ý."
Ở phần cuối sắc lệnh, Đức cha Menezes kêu gọi "tất cả các nhân sự mục vụ, những người làm công tác truyền thông và các tín hữu hãy hành động một cách khôn ngoan, luôn tham vấn các đấng bản quyền của mình và tuân thủ các quy định hiện hành, để công nghệ có thể phục vụ sứ mạng chứ không bao giờ làm sai lệch sứ mạng đó." Ngài nhấn mạnh thêm rằng "mọi nội dung Giáo hội truyền tải đều phải trung thực và việc thể hiện phải mang tinh thần trách nhiệm."
Đức Tổng Giám mục kết thúc chỉ thị của mình bằng lời nguyện: “Xin Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Đấng bảo trợ Tổng Giáo phận chúng ta, chuyển cầu cho chúng ta và giúp chúng ta gìn giữ, trong mọi hình thức giao tiếp, phẩm giá và vẻ đẹp của khuôn mặt cũng như giọng nói con người, vốn được mời gọi để phản chiếu hình ảnh Chúa Kitô.”
Tý Linh
(theo Monasa Narjara, EWTN News)
 (1)_1788158595.jpg)
