Khi gặp gỡ nhân viên của Văn khố và Thư viện Vatican, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhấn mạnh tầm quan trọng trong sứ mạng của hai cơ quan này đối với Giáo hội và thế giới. Ngài cũng lưu ý rằng thư viện không đơn thuần là nơi chứa đầy sách, mà là nơi được xây dựng bởi các mối quan hệ, sự trao đổi và việc chia sẻ ý tưởng.
Trong chuyến thăm Văn khố Tông Tòa và Thư viện Tông Tòa giàu truyền thống lịch sử tại Vatican vào thứ Hai, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã khai mạc Triển lãm “AQVA: Thảm họa và Kỳ quan”.
Khi trò chuyện với đội ngũ nhân viên của Thư viện và Văn khố, Đức Giáo hoàng đã nhấn mạnh ý nghĩa chuyến thăm đầu tiên của ngài tới Thư viện trên cương vị người đứng đầu Giáo hội, qua đó “theo bước chân” các vị tiền nhiệm.
Ngài bày tỏ sự gắn bó và trân trọng đối với sứ mạng cũng như công việc của hai cơ quan này, đồng thời mô tả vai trò của chúng là “phục vụ cho sự phát triển và lan tỏa văn hóa, vì lợi ích của Giáo hội và toàn thể nhân loại.”
Theo Hiến chế Tông Tòa Praedicate Evangelium (số 242), Văn khố và Thư viện Vatican có nhiệm vụ bảo tồn và gìn giữ "các văn kiện và tài liệu liên quan đến việc điều hành Giáo hội hoàn vũ". Các cơ quan này cũng thực hiện việc thu thập và bảo tồn một di sản phong phú về nghệ thuật và tri thức, đồng thời tạo điều kiện cho các học giả tiếp cận nguồn tư liệu này (số 243).
Tìm kiếm sự thật
Mặc dù thư viện thường được xem là nơi bình yên và tĩnh lặng, nhưng Đức Giáo hoàng Lêô đã nhấn mạnh rằng sách còn “khơi dậy một sự thao thức, nuôi dưỡng khát vọng và lòng can đảm dấn thân tìm kiếm”. Thánh Augustinô là một minh chứng cho sự vận động nội tâm này. Nhờ đọc Thư của Thánh Phaolô, những hoài nghi trong lòng vị Giám mục thành Hippo đã tan biến.
Đức Giáo hoàng giải thích: “Nhưng khát vọng thì không mất đi, trái lại còn trở nên mãnh liệt hơn, thôi thúc ngài khám phá chiều rộng và chiều sâu của Thánh Kinh”. Việc nghiên cứu các sách Thánh Kinh đã giúp tâm hồn thánh Augustinô được rộng mở.
Theo cách tương tự - thông qua việc nghiên cứu, bảo tồn và phổ biến các tác phẩm của đấng kế vị Thánh Phêrô - Đức Giáo hoàng Lêô đã nhận định: “Anh chị em đang giúp Giáo hội và nhân loại chạm đến những khát khao sâu thẳm nhất. Nếu thiếu đi điều đó, mọi sự sẽ rời xa Thiên Chúa hằng sống, nguồn mạch của chân lý và tình yêu.”
Một trái tim đang đập
Hơn nữa, ngài đặt câu hỏi: Làm thế nào chúng ta có thể mô tả Thư viện của Đức Giáo hoàng?
Khi dùng hình ảnh ẩn dụ, Đức Giáo hoàng Lêô đã ví Thư viện Tông Tòa như một trái tim. Ngài giải thích: “Một trái tim đang đập là biểu tượng của sự sống, được tạo nên từ hai chuyển động đối nghịch, tâm thu và tâm trương: sự co lại và sự giãn ra, một chuyển động hướng về trung tâm và một chuyển động hướng ra bên ngoài”.
Thư viện của Đức Giáo hoàng sẽ vẫn tràn đầy sức sống chừng nào nó còn duy trì được nhịp tâm thu và tâm trương ấy. Nhịp “tâm thu” của Thư viện Tông Tòa thể hiện qua việc nơi đây luôn là nơi của sự tĩnh lặng, kín đáo, tôn trọng và ân cần chăm sóc.
Đức Lêô bày tỏ mong muốn rằng “bầu không khí đượm tinh thần đan viện tại Thư viện Tông Tòa” sẽ gợi nhắc mọi người về một đoạn trong Tin Mừng Thánh Luca: “Nếu phải xây dựng, nếu phải giao tranh, trước hết hãy ngồi xuống và suy tính kỹ lưỡng” (x. 14, 28-32).
Giá trị nội tại của Thư viện Tông Tòa còn bắt nguồn từ kho tàng độc đáo và vô giá được lưu giữ bên trong.
Ngài nói tiếp: “Một mặt, việc tạo điều kiện tiếp cận kho tàng này để nghiên cứu, bao gồm cả thông qua số hóa và truy cập trực tuyến, là điều đúng đắn; nhưng mặt khác, cũng cần phải gìn giữ và khuyến khích tập tục lâu đời là đích thân đến thư viện.”
Đây không chỉ đơn thuần là nơi chứa đầy sách, mà còn là nơi được kiến tạo bởi các mối quan hệ, sự giao lưu và việc chia sẻ ý tưởng.
Cởi mở hơn với thế giới
Tiếp nối hình ảnh ẩn dụ đó, Thư viện Tông Tòa đang trải qua giai đoạn "tâm trương" (thư giãn) này. Tại căn phòng dành riêng cho vị tiền nhiệm của mình, Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhắc lại vai trò của Đức Giáo hoàng Lêô XIII trong thời kỳ Cách mạng Công nghiệp. Những đóng góp đó bao gồm việc mở cửa Kho lưu trữ Vatican cho các học giả trên toàn thế giới và tạo điều kiện thuận lợi hơn để tiếp cận Thư viện.
Phòng đọc lưu trữ các tài liệu thuộc nhiều lĩnh vực như văn học, thần học, thực vật học, động vật học, y học, luật pháp, nghệ thuật và kinh tế. Thư viện sở hữu các tác phẩm đến từ khắp nơi trên thế giới.
Đức Giáo hoàng Lêô nhấn mạnh rằng tất cả những điều này đã diễn ra từ trước khi việc đó trở thành một thông lệ phổ biến rộng rãi. Ngài nói: “Thông qua cách tiếp cận này, Thư viện Tông Tòa minh chứng cho tinh thần cởi mở về văn hóa, vừa lâu đời vừa luôn mới mẻ, của Giáo hội.”
Việc khai mạc chuỗi triển lãm hiện tại là sự khẳng định cho truyền thống này. Một ví dụ khác về sự cởi mở văn hóa này là “nền ngoại giao nhẹ nhàng, tìm ra lối đi rộng mở giữa các tài liệu và sách vở tại Văn khố và Thư viện Vatican, một trong những ‘con đường dẫn tới hòa giải’ mà Thông điệp Magnifica Humanitas đã đề cập” (số 211).
Đức Giáo hoàng đã khích lệ đội ngũ nhân viên của Văn khố và Thư viện Vatican tiếp tục công việc này, đồng thời kêu gọi họ hãy trung thành với cả quá khứ lẫn tương lai, sử dụng các ngôn ngữ và phương thức phù hợp với công việc của mình, cũng như tìm kiếm những cách thức mới để đạt được sự hòa giải.
Đức Giáo hoàng kết thúc bài phát biểu bằng việc nêu bật một vấn đề mà Văn khố và Thư viện Vatican đang phải đối mặt: nhu cầu về không gian mới. Ngài thông báo rằng mình đã đưa ra các chỉ dẫn nhằm giải quyết nhu cầu này.
Ngài nhấn mạnh: “Tôi dự định tiếp tục con đường mà các vị tiền nhiệm đã vạch ra; qua nhiều thế kỷ, các ngài đã thể hiện sự quan tâm của Tòa Thánh đối với những cơ quan được giao trọng trách gìn giữ và phát huy các di sản văn hóa cũng như tư liệu hành chính của Tòa Thánh.”
Tý Linh
(theo Kielce Gussie, Vatican News)
