Là điểm nhấn trong chuyến tông du thứ năm tới Pháp, vào thứ Hai, ngày 28/9, Đức Lêô XIV đã cử hành Thánh lễ cầu nguyện cho hòa bình và công lý tại vùng Lorraine. Bên trong Nhà thờ chính tòa Metz, một trong những kiệt tác của nghệ thuật Gothic Pháp, Đức Thánh Cha đã kêu gọi sự tha thứ, hòa giải và việc gìn giữ các giá trị nền tảng của châu Âu. Ngài tuyên bố rằng Metz được kêu gọi "hơn bao giờ hết, hãy trở thành ngọn hải đăng hy vọng cho đất nước này, cho châu Âu và cho cả thế giới."
Được công nhận là di tích lịch sử vào năm 1930, Nhà thờ chính tòa Saint-Étienne của Metz là công trình Công giáo quan trọng nhất của thành phố. Là một kiệt tác thực sự của kiến trúc Gothic Pháp, nhà thờ gây ấn tượng mạnh với du khách nhờ những ô cửa kính màu mang phong cách đương đại cùng hệ thống vòm trần vươn cao tới 41,41 mét, chiều cao lớn thứ ba tại Pháp, chỉ xếp sau các nhà thờ chính tòa Beauvais và Amiens. Chính tại không gian lịch sử đầy vẻ đẹp và đậm chất tâm linh này, tiếp bước vị tiền nhiệm là thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Đức Lêô XIV đã chủ sự Thánh lễ cầu nguyện cho hòa bình và công lý vào thứ Hai, ngày 28/9, điểm dừng chân cuối cùng trong chuyến thăm nước Pháp của ngài.
Sự tha thứ như một phản ứng trước bạo lực
Trong bài giảng dựa trên các bài đọc từ ngôn sứ Isaia và Tin Mừng theo thánh Mátthêu, Đức Giáo hoàng đã suy tư về ba hình ảnh: sa mạc, khu vườn và ngôi nhà. Đối với ngài, sa mạc "nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của điều cốt yếu và sự đơn sơ, vốn giúp ta đánh giá đúng giá trị của sự vật, đồng thời rèn luyện ta biết từ bỏ và hy sinh."
Trái lại, khu vườn là "nơi của vẻ đẹp", cho phép triển nở nhờ việc tự nguyện gắn bó với những ý định của Chúa, trong khi ngôi nhà lại tượng trưng cho sự bình an, hoa trái của một "nỗ lực chung". Đức Giáo hoàng nói thêm rằng "hòa bình, vốn là món quà từ Thiên Chúa, đòi hỏi con người phải đáp lại trong một nỗ lực chung." Đức Thánh Cha chia sẻ tiếp: trong một thế giới được ghi dấu bằng "sự giới hạn, sự hòa hợp chỉ có thể được xây dựng nhờ lòng bác ái vốn biết sẻ chia niềm vui nỗi buồn, biết khích lệ và tha thứ, không tính toán và không giới hạn, như trong một gia đình."
Đấng kế vị Thánh Phêrô một lần nữa nhận định rằng thế giới đang phải đối mặt với "nhiều bạo lực, sự thao túng và thói kiêu ngạo." Vì lý do đó, ngài đề nghị hãy noi gương Chúa Giêsu, Đấng "dạy chúng ta cách biến sa mạc thành ốc đảo, vun trồng vườn tược và xây dựng mái ấm" nhưng còn cả "con đường ngang qua sự tha thứ, lòng thương xót và sự quảng đại", đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải vượt qua vấn đề báo thù.
"Không đúng khi cho rằng người không chịu nhượng bộ lại mạnh mẽ hơn người tìm kiếm sự hòa giải. Không đúng khi cho rằng người đóng sập cửa khi bỏ đi lại mạnh mẽ hơn người dám đương đầu với nỗ lực cùng nhau bước đi."
Metz, chứng nhân của sự hòa giải
Đức Giáo hoàng tuyên bố : "Metz và vùng Moselle là minh chứng cho toàn thế giới thấy rằng sự hòa giải chỉ có thể đạt được khi con người có lòng can đảm để phá vỡ xiềng xích của lòng oán hận". Cũng trong viễn cảnh đó, ngài nhấn mạnh rằng "cần phải có sức mạnh và sự quân bình sâu xa để không bị cái ác khuất phục, nhất là khi những vết thương gây ra quá sâu sắc."
Đức Thánh Cha cũng nhắc lại những giá trị đã làm nền tảng xây dựng châu Âu qua nhiều thế kỷ, với "di sản tinh thần và luân lý, có trước cả di sản kinh tế và chính trị." Ngài đặc biệt đề cập đến "tính tối thượng của con người," "đặc tính thánh thiêng và bất khả xâm phạm của sự sống con người ở mọi giai đoạn và mọi hoàn cảnh," "tầm quan trọng hàng đầu của gia đình," "sự quan tâm đến người nghèo," cũng như "tinh thần đón tiếp khách lạ" và "sự tôn trọng người cao tuổi." Khi ngỏ lời với Giáo hội tại Metz, ngài kêu gọi cộng đồng này hãy luôn là "một phòng thí nghiệm sống động" cho cuộc đối thoại giữa đức tin và xã hội dân sự.
"Ngọn đèn của Thiên Chúa Nhân Lành", biểu tượng của tinh thần đại kết và đối thoại liên tôn
Trong bài giảng của mình, Đức Lêô XIV cũng mượn chính kiến trúc của nhà thờ chính tòa để suy ngẫm về bản sắc châu Âu. Ngài giải thích rằng những người xây dựng đã chủ ý mở rộng các bức tường để đón ánh sáng tràn vào.
Đức Thánh Cha nói tiếp, tại nơi tràn ngập ánh sáng này, vẻ đẹp lộng lẫy của những ô cửa kính màu lịch sử gần đây đã được tô điểm thêm bởi tài năng kiệt xuất của Marc Chagall. Đức Giáo hoàng nhận định : "Những tác phẩm của họa sĩ người Do Thái vĩ đại này, được đặt trên các bức tường của nhà thờ chính tòa, đã biến 'Ngọn đèn của Thiên Chúa' thành một biểu tượng phi thường của tinh thần đại kết và đối thoại liên tôn". Với tổng diện tích khoảng 6.500 mét vuông kính màu, hệ thống cửa kính lớn nhất thuộc loại này tại châu Âu, nhà thờ chính tòa Metz đã được mệnh danh là "Ngọn đèn của Thiên Chúa".
“Nếu thiếu đi những ô cửa kính màu này, các khung cửa sổ của Nhà thờ chính tòa Saint-Étienne sẽ chẳng khác nào những khoảng trống ngập tràn luồng sáng lóa mắt. Nhờ có chúng, những ô cửa ấy trở thành những cuốn sách gắn kết chúng ta lại với nhau để cùng hồi tưởng về những câu chuyện kỳ diệu, đầy tinh thần anh hùng, sự thiện hảo, lòng thương xót, tình yêu thương và vẻ đẹp luân lý, mà chính chúng ta cũng cần trở thành những chứng nhân quảng đại và can trường cho những giá trị ấy.”
"Ánh sáng của Thiên Chúa không xóa nhòa những nét đặc thù, nhưng kết nối các nền văn hóa và lịch sử khác nhau thành một bức tranh ghép duy nhất và tuyệt vời của hòa bình, rất cần thiết trong thời đại chúng ta, vốn đang chịu nhiều tổn thương bởi những chia rẽ và xung đột mới," Đức Giáo hoàng tuyên bố và đồng thời nhấn mạnh thêm rằng "tương lai của châu Âu không nằm ở sự đồng nhất, mà ở sự hài hòa giữa những khác biệt, nơi những vết thương quá khứ trở thành khe cửa để ánh sáng chiếu rọi vào."
Kết thúc bài giảng, Đức Lêô XIV bày tỏ mong ước rằng Giáo hội địa phương sẽ mãi là "ngọn hải đăng hy vọng" cho nước Pháp, cho châu Âu và cho thế giới.
Sau Thánh lễ, sự kiện công khai cuối cùng trong chuyến thăm Pháp, "được cử hành với lòng tri ân sâu sắc dâng lên Chúa", Đức Giáo hoàng đã bày tỏ sự "biết ơn đối với tất cả những ai đã nỗ lực để sự kiện này thành hiện thực." Ngài cũng gửi lời cảm ơn đến Tổng thống Cộng hòa Emmanuel Macron cùng các cấp chính quyền đã đón tiếp ngài tại Paris, Lộ Đức và Metz. Đấng kế vị Thánh Phêrô kết thúc: "Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo Hội đồng Giám mục và các Giám mục đã trực tiếp tham gia tổ chức, cũng như các linh mục, phó tế, tu sĩ, giáo dân và tất cả các tình nguyện viên đã góp sức. Xin cảm ơn tất cả mọi người!"
Tý Linh
(theo Augustine Asta - Vatican News)
