Các nhà đoạt giải Nobel, chuyên gia và nhà khoa học quốc tế, các nhà lãnh đạo tôn giáo cùng các cựu nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ đã tập trung tại Đồi Capitole ở Rôma để ký kết "Tuyên ngôn Rôma về một nền hòa bình không vũ trang và có sức giải giới" trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo và vũ khí hạt nhân. Trước những thách thức to lớn do vũ khí hạt nhân và AI đặt ra, lời kêu gọi chung này nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường hợp tác quốc tế.
Bản "Tuyên Ngôn Rôma về một Nền Hòa Bình Không Vũ Trang và Có Sức Giải Giới trong Kỷ Nguyên của Trí Tuệ Nhân Tạo, Vũ Khí Hạt Nhân và Vũ Khí Tự Hành, Các Giao Thức Kỹ Thuật Số Mới, và Những Mô Hình Phát Triển Kỹ Thuật Số Mới Nổi" mang tính đột phá đã được ký kết vào thứ Năm, ngày 16/7, tại Đồi Capitole ở Rôma, đánh dấu kết quả quan trọng của Hội nghị Toàn cầu các Nhà đoạt giải Nobel về Trí tuệ nhân tạo và Chiến tranh hạt nhân.
Hội nghị này, quy tụ hơn 200 nhân vật có uy tín hàng đầu thế giới cùng đại diện các viện nghiên cứu quốc tế chủ chốt trong lĩnh vực hòa bình và trí tuệ nhân tạo, được lấy cảm hứng từ Thông điệp Magnifica humanitas của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, bàn về việc bảo vệ con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Vatican đã tổ chức sự kiện này từ ngày 14 đến 15 tháng Bảy tại Borgo Laudato si', trong Khu vườn Giáo hoàng ở Castel Gandolfo, và hội nghị kết thúc vào ngày 16/7, với một phiên họp trọng thể tại Tòa thị chính Rôma trên đồi Capitole. Buổi sáng đã mở đầu bằng lời chào mừng chính thức từ Thị trưởng Rôma, ông Roberto Gualtieri.
Tiếp theo, Giáo sư Daniel Holz thuộc Đại học Chicago, Giám đốc sáng lập Phòng thí nghiệm Rủi ro Hiện sinh (X Lab), đã thẳng thắn nhắc nhở những người có mặt rằng "tin xấu" là "đây là thời điểm nguy hiểm chưa từng có", nhưng "tin tốt là có rất nhiều việc chúng ta có thể làm để bảo vệ bản thân an toàn hơn trước vũ khí hạt nhân và trí tuệ nhân tạo (AI)."
Đức Hồng y Reina: Không một cỗ máy hay thuật toán nào có thể quyết định về các vấn đề sinh tồn
Tổng đại diện Giáo phận Rôma, Hồng y Baldo Reina, cho biết Tuyên ngôn Rôma mang ý nghĩa đặc biệt ngày nay. "Tuyên ngôn này được đưa ra vào thời điểm được ghi dấu bởi những biến chuyển nhanh chóng và các rủi ro sâu xa: trí tuệ nhân tạo, vũ khí hạt nhân, bất ổn địa chính trị, cuộc khủng hoảng của chủ nghĩa đa phương, và cám dỗ phó thác an ninh cho nỗi sợ hãi, sự răn đe và các mối đe dọa lẫn nhau."
Đức Hồng y Reina nhấn mạnh rằng chúng ta đang đứng trước một "thời điểm then chốt" của lịch sử. "Những tiến bộ về khoa học và công nghệ mang lại những cơ hội phi thường cho lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, giáo dục, y tế công cộng, bảo vệ môi trường, công cuộc xóa đói giảm nghèo và kiến tạo hòa bình. Tuy nhiên, chính những tiến bộ đó, nếu tách rời khỏi đạo đức, trách nhiệm và sự tôn trọng phẩm giá con người, lại có thể trở thành công cụ của sự thống trị, loại trừ và thậm chí là hủy diệt."
"Tuyên bố được trình bày hôm nay nhắc nhở chúng ta một cách rõ ràng rằng không một cỗ máy nào, không một thuật toán nào, và không một hệ thống tự hành nào có thể được đặt ở trung tâm của những quyết định mà sự sống còn của nhân loại phụ thuộc vào."
Ngài nói rằng "những quyết định liên quan đến sự sống và cái chết, hòa bình và chiến tranh, và tương lai của các dân tộc và các thế hệ mai sau phải nằm dưới sự kiểm soát đầy đủ, có trách nhiệm và có ý nghĩa của con người."
AI có thể thúc đẩy con người xây dựng hoặc hủy diệt
Trong khi đó, cha Andrea Ciucci, Chưởng ấn Viện Hàn lâm Giáo hoàng về Sự sống, đã suy tư về tài trí của con người. Ngài nhận thấy rằng, một mặt, con người có khả năng tạo ra những kiệt tác phi thường, nhưng mặt khác, tài trí của con người cũng có thể gây ra sự tàn phá to lớn.
Ngài cho biết trí tuệ nhân tạo và năng lượng hạt nhân cũng không phải là ngoại lệ, ghi nhận rằng "AI có thể thúc đẩy con người xây dựng hoặc hủy diệt".
Đức Hồng y Silvano Maria Tomasi và Giáo sư Maria Ressa, người đoạt giải Nobel Hòa bình đến từ Đại học Columbia, cũng đã có những phát biểu đầy sức thuyết phục trước cử tọa về cuộc chạy đua vũ trang và sự cần thiết phải có một la bàn đạo đức trong bối cảnh đầy rẫy những rủi ro chưa từng có này.
Sự sống còn của chúng ta đang bị đe dọa
Giáo sư David Gross, người đoạt giải Nobel Vật lý và là Giáo sư về Vật lý Lý thuyết tại Đại học California, cho biết ông đánh giá mối nguy hiểm từ vũ khí hạt nhân hiện nay lớn hơn nhiều so với 30 năm trước.
Ông bày tỏ sự tiếc nuối khi các hiệp ước kiểm soát vũ khí đã không còn nữa và hiện có tới chín quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân. "Chúng ta đang ở giữa một cuộc chạy đua vũ trang đang leo thang nhanh chóng." Ông cho rằng người dân trên toàn thế giới không thể tiếp tục phớt lờ trước việc những mối đe dọa này có thể ảnh hưởng không chỉ đến cuộc sống của chính họ, nhưng chắc chắn còn tác động đến cả con cháu họ.
Khi đề cập đến bản Tuyên ngôn, Giáo sư Gross nhấn mạnh rằng các đề xuất trong đó rất đơn giản và là những điều chúng ta đã từng nghe trước đây.
Ông nhấn mạnh: "Chúng tôi kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân thúc đẩy các chính sách nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra chiến tranh, chiến tranh hạt nhân và sự hủy diệt."
Ông nói rằng những người có mặt, được truyền cảm hứng bởi lời nói của Đức Giáo hoàng, Giáo hội và bất cứ ai có cảm thức luân lý, phải hành động.
"Hãy nhớ đến nhân tính của bạn và quên đi những thứ khác," người đoạt giải Nobel nhắc lại, cảnh báo rằng sự sống còn của chúng ta và của các thế hệ tương lai rõ ràng đang bị đe dọa.
Đại sứ Hòa bình Sharon Stone cũng phát biểu, nói rằng, khi đoàn kết trong mục tiêu vì công ích và tôn trọng mọi nhân vị, khi khả năng của máy móc mở rộng, thì nỗ lực đạo đức của những người chế tạo chúng cũng phải tăng lên. Bà nói: "Nhân phẩm không phải là một thuật toán."
Tý Linh
(theo Deborah Castellano Lubov, Vatican News)
_1784183219.jpg)
